شیر پروانه ای استنلس استیل
شیر پروانه ای استنلس استیل | معرفی کامل انواع و کاربردها
مقدمه
شیر پروانه ای استنلس استیل شیرآلات صنعتی نقش بسیار مهمی در کنترل و هدایت جریان سیالات دارند. یکی از پرکاربردترین و پرمصرفترین انواع شیرآلات، شیر پروانهای (Butterfly Valve) است که در صنایع مختلف از جمله نفت، گاز، پتروشیمی، صنایع غذایی، دارویی و آبرسانی استفاده میشود. در میان متریالهای مختلف، شیر پروانهای استنلس استیل به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، بهداشت، طول عمر زیاد و قابلیت کار در شرایط سخت، محبوبیت ویژهای دارد.
این مقاله بهطور جامع به بررسی انواع شیر پروانه ای استیل، ساختار، روش عملکرد، کاربردها، استانداردها و مزایا و معایب آن میپردازد.
شیر پروانه ای چیست؟
شیر پروانه ای نوعی شیر دوار است که با چرخاندن دیسک (Disc) جریان سیال را باز یا بسته میکند. برخلاف شیرهای توپی یا کشویی، طراحی آن سادهتر بوده و فضای نصب کمتری نیاز دارد. استفاده از استنلس استیل (Stainless Steel 304 و 316) در ساخت این شیرها، باعث مقاومت بالا در برابر زنگزدگی و مواد خورنده شده است.
انواع شیر پروانه ای استنلس استیل
1. بر اساس نوع اتصال
- ویفری (Wafer Type): رایجترین نوع، نصب بین دو فلنج، سبک و اقتصادی.
- لاگ (Lug Type): دارای سوراخهای رزوهای برای نصب، امکان جداسازی یک طرف خط لوله.
- فلنجدار (Flanged Type): مناسب فشارهای بالا، اتصال محکمتر.
- جوشی (Butt Weld / Socket Weld): برای خطوط دائمی با فشار و دمای زیاد.
2. بر اساس مکانیزم عملگر
- دستی (Hand Lever / Gear Operated): با اهرم یا گیربکس باز و بسته میشود.
- پنوماتیکی (Pneumatic Actuator): با هوای فشرده کنترل میشود، مناسب اتوماسیون.
- هیدرولیکی (Hydraulic Actuator): برای خطوط با فشار بسیار بالا.
- الکتریکی (Electric Actuator): کنترل از راه دور و اتوماسیون صنعتی.
3. بر اساس طراحی داخلی
- لاینردار (Lined Butterfly Valve): با روکش تفلون یا لاستیک، مناسب سیالات خورنده.
- تمام استیل (Full Stainless Steel): برای بهداشت بالا، صنایع غذایی و دارویی.
- High Performance (دو محوره): مقاوم در برابر فشار و دماهای بالاتر.
- Triple Offset: آببندی کامل، مناسب بخار و گازهای فشار بالا.
متریال شیر پروانه ای استیل
- بدنه: استیل 304 یا 316
- دیسک: استیل، گاهی با روکش نیکل یا PTFE
- لاینر (Seat): تفلون (PTFE)، EPDM، NBR یا متریال بهداشتی
- شافت: استیل مقاوم در برابر خوردگی
عملکرد شیر پروانه ای استیل
- زاویه چرخش دیسک از 0 تا 90 درجه است.
- در حالت باز، دیسک موازی با جریان قرار میگیرد و مقاومت کمی ایجاد میکند.
- در حالت بسته، دیسک عمود بر جریان بوده و مسیر را کاملاً مسدود میکند.
- قابلیت تنظیم جریان (Throttling) نیز وجود دارد.
کاربردهای شیر پروانهای استنلس استیل
- صنایع غذایی و نوشیدنی: انتقال آب، شیر، آبمیوه، نوشابه، روغن و سایر مایعات خوراکی
- داروسازی و بهداشت: خطوط انتقال دارو، مواد بهداشتی و استریل
- نفت و پتروشیمی: انتقال هیدروکربنها، گازها و مواد شیمیایی
- نیروگاهها: سیستمهای خنککننده و بخار
- آب و فاضلاب: شبکههای شهری و صنعتی
- کاربردهای دریایی: مقاومت در برابر آب شور و محیط خورنده
مزایا و معایب شیر پروانه ای استیل
مزایا
- وزن کمتر نسبت به شیرهای مشابه
- قیمت اقتصادیتر از ولوهای توپی یا کشویی
- باز و بسته شدن سریع (کمتر از یک چهارم چرخش)
- نگهداری آسان و دوام بالا
- مقاومت عالی در برابر خوردگی (ویژه استیل 316)
- قابلیت استفاده در محیطهای بهداشتی
معایب
- دقت پایینتر در کنترل جریان نسبت به ولوهای سوزنی
- افت فشار نسبی به دلیل وجود دیسک در مسیر
- مناسب نبودن برای خطوط با ذرات جامد زیاد
جدول سایزبندی و فشار کاری شیر پروانهای استنلس استیل
| نوع اتصال | سایز (اینچ) | فشار کاری (Bar) | متریال | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| ویفری | 1/2 تا 24 | PN10 – PN16 | استیل 304 / 316 | صنایع غذایی و آبرسانی |
| لاگ | 2 تا 24 | PN16 – PN25 | استیل 304 / 316 | صنایع نفت و گاز |
| فلنجدار | 2 تا 48 | PN16 – PN40 | استیل 316 | خطوط فشار بالا |
| جوشی | 1/2 تا 12 | PN25 – PN40 | استیل 316 | خطوط دائم، بخار و مواد شیمیایی |
| High Performance | 2 تا 24 | PN40 – PN64 | استیل 316 / Duplex | پتروشیمی و نیروگاهی |
| Triple Offset | 2 تا 48 | PN40 – PN100 | استیل آلیاژی | گاز و بخار فشار بالا |
دیدگاه ها