لوله استیل ۳۰۴ و ۳۱۶؛ انواع، لوله قطر کم و بهداشتی، وزن و قیمت

لوله استیل (لوله استنلس استیل) لوله‌ای از فولاد ضدزنگ با دست‌کم ۱۰٫۵ درصد کروم است که زنگ نمی‌زند و در برابر آب، بخار، مواد غذایی و بسیاری از مواد شیمیایی مقاوم است. این لوله در دو خانواده ساخته می‌شود: لوله صنعتی با سایز اسمی اینچی و رده (Pipe) و لوله با قطر خارجی و ضخامت دقیق میلی‌متری (Tube) برای ابزار دقیق، صنایع غذایی و ساخت تجهیزات.

در این راهنما انواع لوله استیل، تفاوت مانیسمان و درزدار، گریدها، جدول لوله‌های قطر کم و لوله‌های بهداشتی، روش حساب وزن و نکات خرید را می‌خوانید. نوین استیل لوله استیل ۳۰۴، ۳۱۶ و ۳۲۱ ایرانی و وارداتی را در شاخه ۶ متری، رده‌های 10S، 40S و 80S و سایزهای میلی‌متری از موجودی انبار عرضه می‌کند. لوله فولادی هم موجود است.

لوله صنعتی (Pipe) یا تیوب (Tube)؟

ویژگی	لوله صنعتی (Pipe)	تیوب (Tube)
نام‌گذاری	سایز اسمی اینچی و رده، مثلاً ۲ اینچ 40S	قطر خارجی و ضخامت، مثلاً ۱۰ × ۱ میلی‌متر
استاندارد رایج	ASTM A312، ASME B36.19	ASTM A269، A270، A213، A554
کاربرد	خطوط لوله، پایپینگ، انتقال سیال با فشار	ابزار دقیق، هیدرولیک، مبدل حرارتی، صنایع غذایی، دکوراتیو
اتصال	جوشی، فلنجی، دنده‌ای	فیتینگ دوبل فرول، کلمپ، جوش اوربیتال

نکته مهم: در لوله صنعتی، سایز اسمی با قطر خارجی یکی نیست. لوله ۲ اینچ قطر خارجی ۶۰٫۳ میلی‌متر دارد، نه ۵۰٫۸. ولی در تیوب، عدد سایز همان قطر خارجی است. جدول کامل قطر خارجی، ضخامت و وزن لوله‌های صنعتی در همه رده‌ها را در جدول لوله استیل ببینید.

انواع لوله استیل از نظر ساخت

لوله مانیسمان (بدون درز)

از شمش توپر با سوراخ کردن گرم و نورد یا کشش ساخته می‌شود و درز جوش ندارد. استحکام یکنواخت دارد و برای فشار بالا، دمای بالا، رده‌های ضخیم و خطوط حساس پتروشیمی و نیروگاه انتخاب استاندارد است.

لوله درزدار (جوشی)

از ورق یا کویل استیل با نورد و جوش طولی ساخته می‌شود. ارزان‌تر است، ضخامت یکنواخت‌تری دارد و در سایزهای بزرگ و رده‌های نازک مثل 10S رایج است. برای آب، هوا، صنایع غذایی و بیشتر خطوط کم‌فشار و متوسط کافی است.

لوله دکوراتیو

لوله جوشی نازک طبق ASTM A554 برای نرده، دکوراسیون و سازه‌های سبک. برای فشار و انتقال سیال ساخته نشده است.

گریدهای لوله استیل

گرید	ویژگی	کاربرد
۳۰۴ / ۳۰۴L	۱۸ درصد کروم و ۸ درصد نیکل	آب، بخار، هوا، صنایع غذایی، دکوراتیو
۳۱۶ / ۳۱۶L	۲ الی ۳ درصد مولیبدن	آب شور، کلراید، شیمیایی، دارویی، دریایی
۳۲۱	تثبیت‌شده با تیتانیوم	دمای بالا، اگزوز و کوره
۳۱۰S	۲۵ درصد کروم و ۲۰ درصد نیکل	دمای خیلی بالا

اگر لوله قرار است جوش شود و سیال خورنده است، گرید L را انتخاب کنید. برای تشخیص ۳۰۴ از ۳۱۶ به آهنربا اعتماد نکنید؛ گواهی مواد بخواهید یا آزمایش PMI بگیرید.

لوله استیل قطر کم (تیوب ابزار دقیق)

لوله‌های قطر ۶، ۸، ۱۰ و ۱۲ میلی‌متر برای خطوط ابزار دقیق، هیدرولیک، نمونه‌گیری، هوای فشرده، گاز آزمایشگاهی و مبدل‌های کوچک استفاده می‌شوند. این لوله‌ها معمولاً مانیسمان و آنیل‌شده هستند تا راحت خم شوند و با فیتینگ دوبل فرول آب‌بندی کنند. سایزهای رایج و وزن هر متر برای استیل ۳۰۴:

قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	قطر داخلی (mm)	وزن هر متر ۳۰۴ (kg)
۶	۱	۴	۰٫۱۲۵
۸	۱	۶	۰٫۱۷۴
۱۰	۱	۸	۰٫۲۲۴
۱۲	۱	۱۰	۰٫۲۷۴
۱۲	۱٫۵	۹	۰٫۳۹۲
۱۴	۱٫۵	۱۱	۰٫۴۶۷
۱۶	۱٫۵	۱۳	۰٫۵۴۲
۱۸	۱٫۵	۱۵	۰٫۶۱۷
۲۰	۱٫۵	۱۷	۰٫۶۹۱
۲۲	۱٫۵	۱۹	۰٫۷۶۶
۲۵	۱٫۵	۲۲	۰٫۸۷۸
۲۵	۲	۲۱	۱٫۱۵

وزن با فرمول ساده حساب شده است: وزن هر متر به کیلوگرم تقریباً برابر است با (قطر خارجی منهای ضخامت) × ضخامت × ۰٫۰۲۴۹، با ابعاد به میلی‌متر. برای ۳۱۶ حدود ۰٫۶ درصد اضافه کنید. سایزهای اینچی تیوب هم رایج است، مثلاً ۱/۴ اینچ با قطر خارجی ۶٫۳۵ میلی‌متر و ۱/۲ اینچ با ۱۲٫۷ میلی‌متر.

لوله استیل بهداشتی (صنایع غذایی و دارویی)

لوله‌های بهداشتی طبق ASTM A270 یا DIN 11850 ساخته می‌شوند. سطح داخلی و خارجی آن‌ها پولیش است تا باکتری و رسوب نماند و با CIP شسته شوند. سایز این لوله‌ها بر اساس قطر خارجی است:

سایز (اینچ)	قطر خارجی (mm)	ضخامت (mm)	قطر داخلی (mm)	وزن هر متر ۳۰۴ (kg)
۱	۲۵٫۴	۱٫۶۵	۲۲٫۱	۰٫۹۸
۱ ۱/۲	۳۸٫۱	۱٫۶۵	۳۴٫۸	۱٫۵۰
۲	۵۰٫۸	۱٫۶۵	۴۷٫۵	۲٫۰۲
۲ ۱/۲	۶۳٫۵	۱٫۶۵	۶۰٫۲	۲٫۵۴
۳	۷۶٫۲	۱٫۶۵	۷۲٫۹	۳٫۰۶
۴	۱۰۱٫۶	۲٫۱۱	۹۷٫۴	۵٫۲۳

این لوله‌ها با کلمپ استیل یا جوش اوربیتال به هم وصل می‌شوند. شیرها و اتصالات بهداشتی هم بر اساس همین قطرها ساخته می‌شوند، مثل شیر پروانه‌ای صنایع غذایی و شیر یکطرفه صنایع غذایی.

رده‌های لوله صنعتی استیل

لوله صنعتی استیل با رده (Schedule) مشخص می‌شود. هر چه عدد رده بالاتر باشد، دیواره ضخیم‌تر است. رده‌های رایج:

• 5S و 10S: دیواره نازک، برای آب، هوا، غذایی و فشارهای پایین.
• 40S: رده استاندارد خطوط فرایندی و بخار.
• 80S: فشار بالا، دنده کردن لوله و خطوط پرلرزش.
• 160 و XXS: فشار خیلی بالا.

مثال: شاخه ۶ متری لوله ۲ اینچ رده 40S حدود ۳۳ کیلوگرم وزن دارد. وزن هر سایز و رده را با ماشین حساب داخل جدول لوله استیل یا صفحه محاسبه وزن لوله استیل حساب کنید. برای قطعات توپر مثل شفت و میلگرد، از محاسبه وزن میلگرد و شفت استیل استفاده کنید؛ مثلاً یک متر میلگرد ۲۰ میلی‌متری استیل ۳۰۴ حدود ۲٫۴۹ کیلوگرم است.

اتصالات لوله استیل

• جوشی: زانو جوشی، سه راه جوشی، تبدیل جوشی و کپ جوشی، هم‌رده با لوله.
• فلنجی: فلنج گلودار، اسلیپن و کور؛ ابعاد آن‌ها را در جدول فلنج ببینید.
• دنده‌ای: برای سایزهای کوچک و رده 40S به بالا؛ لوله 10S برای دنده کردن ضخامت کافی ندارد.
• کلمپی: برای لوله‌های بهداشتی.

سطح و پرداخت لوله استیل

• اسیدشویی (Pickled): سطح مات و یکدست، رایج در لوله‌های صنعتی.
• براق (Bright Annealed): سطح صاف و براق، رایج در تیوب‌های ابزار دقیق.
• پولیش داخلی و خارجی: برای لوله‌های بهداشتی؛ زبری سطح داخلی معمولاً حدود ۰٫۸ میکرون یا کمتر.
• پولیش دکوراتیو (مات یا آینه‌ای): برای نرده و نما.

نکات خرید لوله استیل

1. Pipe یا Tube را مشخص کنید: برای لوله صنعتی سایز اسمی و رده، برای تیوب قطر خارجی و ضخامت را بگویید.
2. مانیسمان یا درزدار: برای فشار و دمای بالا مانیسمان، برای خطوط عمومی درزدار.
3. گرید: ۳۰۴، ۳۱۶ یا ۳۲۱ و در صورت نیاز گرید L.
4. استاندارد: A312 برای پایپینگ، A269 برای ابزار دقیق، A270 برای بهداشتی.
5. حک روی لوله: لوله استاندارد روی بدنه نام سازنده، استاندارد، گرید، سایز، رده و شماره ذوب دارد. آن را با گواهی مواد مقایسه کنید.
6. ضخامت را اندازه بگیرید: ضخامت لوله‌های ارزان بازار گاهی کمتر از رده اعلام‌شده است.

قیمت لوله استیل

قیمت لوله استیل به‌روز و بر اساس کیلو یا شاخه ۶ متری اعلام می‌شود. تکه لوله هم در صورت موجودی قیمت داده می‌شود. عوامل اصلی قیمت:

• گرید؛ ۳۱۶ به دلیل مولیبدن گران‌تر از ۳۰۴ است
• مانیسمان یا درزدار؛ مانیسمان گران‌تر است
• سایز و رده، که وزن هر شاخه را تعیین می‌کنند
• ایرانی یا وارداتی و برند سازنده
• نوع سطح؛ لوله پولیش‌خورده بهداشتی گران‌تر است
• داشتن گواهی مواد و تست
• تعداد و حجم خرید

برای استعلام، نوع لوله، سایز، رده یا ضخامت، گرید، مانیسمان یا درزدار و تعداد شاخه را بگویید.

سوالات متداول درباره لوله استیل

جمع‌بندی

لوله استیل در دو خانواده لوله صنعتی با سایز اسمی و رده، و تیوب با قطر خارجی و ضخامت میلی‌متری ساخته می‌شود. برای فشار و دمای بالا مانیسمان و برای خطوط عمومی درزدار انتخاب کنید. برای محیط‌های معمولی ۳۰۴ و برای کلراید و مواد شیمیایی ۳۱۶ را بگیرید و رده یا ضخامت را با فشار خط هماهنگ کنید.

برای خرید لوله استیل و استعلام قیمت روز با شماره‌های ۰۲۱۳۳۴۶۸۱۷۰ و ۰۹۱۲۲۲۴۸۶۷۹ یا واتساپ ۰۹۳۵۴۰۴۰۹۶۱ تماس بگیرید.