شیر پروانه‌ ای میراب؛ معرفی کامل، ساختار، کاربردها و روش نصب

اگر به‌دنبال یک شیر صنعتی مطمئن، اقتصادی و کم‌هزینه برای کنترل یا قطع‌وصل جریان آب و سیالات هستید، شیر پروانه‌ ای میراب یکی از بهترین گزینه‌هاست. این مدل با بدنه چدنی مقاوم، لاینر داخلی از جنس مناسب فرآیند (معمولاً EPDM یا NBR)، دیسک استیل با روکش کروم و امکان انتخاب عملگر دستی یا گیربکسی، در سایزبندی کامل از ۱ اینچ تا ۲۰ اینچ و کلاس‌های فشاری PN10 و PN16 عرضه می‌شود.

فهرست مطالب

1. شیر پروانه‌ ای چیست و چرا میراب؟
2. اجزای اصلی شیر پروانه‌ ای میراب
3. کلاس فشاری PN10 و PN16
4. سایزبندی ۱ تا ۲۰ اینچ
5. موارد کاربرد
6. آموزش نصب گام‌به‌گام
7. نگهداری، سرویس و عیب‌یابی
8. مقایسه با سایر شیرآلات
9. راهنمای خرید و نکات انتخاب
10. سؤالات متداول

شیر پروانه‌ ای چیست و چرا شیر پروانه‌ای میراب؟

شیر پروانه‌ ای (Butterfly Valve) به کمک چرخش یک دیسک دایره‌ای حول محور شافت، مسیر عبور سیال را باز، نیمه‌باز یا بسته می‌کند. چرخش ۹۰ درجه‌ای دیسک برای تغییر وضعیت کافی است؛ بنابراین این دسته از شیرها بسیار سریع، کم‌ حجم و مقرون‌ به‌ صرفه هستند. نسبت به شیرهای توپی و دروازه‌ ای، وزن و قیمت پایین‌تری دارند و در شبکه‌های بزرگ آب‌رسانی یا تأسیسات ساختمان، نصب و نگهداری ساده‌تری را ارائه می‌کنند.

میراب به‌ عنوان برند شناخته‌شده داخلی، با تکیه بر کنترل کیفیت و تطبیق با استانداردهای رایج، مدل‌هایی با بدنه چدن، لاینر مقاوم و دیسک استنلس استیل روکش کروم ارائه می‌دهد تا آب‌بندی مطمئن، عمر طولانی و مقاومت در برابر سایش و خوردگی حاصل شود. وجود نسخه‌های دستی (Lever) و گیربکسی (Gearbox) انتخاب را متناسب با سایز و گشتاور موردنیاز آسان می‌کند.

اجزای اصلی شیر پروانه‌ ای میراب

۱) بدنه چدن با پوشش حفاظتی

بدنه از چدن (معمولاً چدن داکتیل) تولید می‌شود تا استحکام مکانیکی و جذب ضربه مناسبی داشته باشد. پوشش اپوکسی یا رنگ ضدخوردگی روی بدنه، مقاومت در برابر رطوبت و محیط‌های نسبتاً خورنده را بالا می‌برد و ظاهر تمیز و یکپارچه‌ای ایجاد می‌کند. طراحی بدنه به‌صورت ویفر یا لاگ (بسته به مدل خط تولید) امکان نصب بین فلنج‌ها را ساده می‌سازد.

۲) لاینر داخلی (Seat / Liner) چیست و چه نقشی دارد؟

لاینر همان آب‌بند داخلی است که بین دیسک و بدنه قرار می‌گیرد و مسئولیت آب‌بندی صفر یا نزدیک به صفر را بر عهده دارد. در شیر پروانه‌ای میراب، لاینر غالباً از جنس‌های زیر انتخاب می‌شود:

• EPDM: مناسب آب شرب، آب خام و بسیاری از سیالات آبی، با پایداری خوب در برابر اوزون و دمای متعارف.
• NBR: مناسب روغن‌ها و هیدروکربن‌های سبک؛ انتخاب مطلوب برای محیط‌هایی که EPDM سازگار نیست.

لاینر علاوه بر آب‌بندی، استهلاک ضربات ناشی از باز و بسته‌شدن و کاهش سایش روی دیسک را هم بر عهده دارد. تعویض‌پذیری لاینر باعث می‌شود تعمیر و نگهداری اقتصادی باشد و در صورت افت خاصیت ارتجاعی، بتوان آن را به‌سهولت جایگزین کرد.

۳) دیسک استیل با روکش کروم

دیسک از استنلس استیل ساخته می‌شود تا در برابر خوردگی و سایش مقاومت بالایی داشته باشد. برای افزایش سختی سطحی و بهبود اصطکاک، سطح دیسک روکش کروم می‌گیرد. این ترکیب، آب‌بندی نرم و طولانی‌مدت با لاینر را تضمین می‌کند و احتمال چسبندگی ذرات یا گرفتگی را کاهش می‌دهد.

۴) شافت (Stem) و یاتاقان‌ها

شافت یا محور دوران، انتقال گشتاور از اهرم یا گیربکس به دیسک را انجام می‌دهد. آب‌بندهای محوری و بوش‌ها مانع نفوذ سیال به بیرون می‌شوند. کیفیت این مجموعه در روانی حرکت و طول عمر تأثیر مستقیم دارد.

۵) عملگرها: دستی و گیربکسی

در سایزهای کوچک، Lever بهترین انتخاب است؛ باز و بسته‌کردن سریع، وزن و هزینه کم. اما هرچه سایز یا فشار افزایش یابد، گشتاور هم بیشتر می‌شود؛ در این حالت، گیربکس حلزونی با فلکه دستی باعث می‌شود اپراتور با نیروی بسیار کمتر و دقت تنظیم بالاتر، وضعیت شیر را کنترل کند. گیربکس اغلب مجهز به نمایشگر موقعیت (باز/بسته) و امکان قفل‌کردن روی وضعیت خاص است.

نکته: برای کاربردهای اتوماسیونی می‌توان به‌جای عملگر دستی/گیربکسی، از اکچویتورهای برقی یا پنوماتیکی استفاده کرد. اما در این مقاله تمرکز ما بر مدل‌های دستی و گیربکسی است؛ همان‌هایی که در پروژه‌های آب و تاسیسات بیشتر به‌کار می‌روند.

کلاس فشاری PN10 و PN16؛ به چه معناست؟

PN مخفف Pressure Nominal است و بیانگر کلاس فشاری نامی تجهیز. PN10 یعنی شیر برای فشار کاری تا حدود ۱۰ بار مناسب است و PN16 برای ۱۶ بار. انتخاب کلاس اشتباه می‌تواند موجب نشتی، تغییر شکل یا خرابی زودهنگام شود. توصیه می‌شود فشار طراحی خط، حاشیه اطمینان نسبت به PN انتخابی داشته باشد.

• PN10: شبکه‌های آب‌رسانی کم‌فشار، ساختمان‌ها و خطوط فرعی.
• PN16: خطوط اصلی، ایستگاه پمپاژ، صنایع با فشار متوسط.

سایزبندی از ۱ اینچ تا ۲۰ اینچ

شیر پروانه‌ای میراب در دامنه کامل ۱″ تا ۲۰″ عرضه می‌شود تا تقریباً تمام نیازهای پروژه‌های ساختمانی و صنعتی پوشش داده شود. جدول زیر تبدیل تقریبی اینچ به قطر نامی (DN) را نشان می‌دهد.

به‌طور معمول تا حدود ۴ اینچ می‌توان از اهرم دستی استفاده کرد؛ از آن به بعد، گیربکس تجربه کاربری بهتر و ایمن‌تری فراهم می‌آورد.

شیر پروانه‌ای میراب کجاها به کار گرفته می‌شود؟

این شیر به‌دلیل طراحی ساده، افت فشار متعادل و نگهداری آسان، در صنایع و پروژه‌های بسیاری به‌کار می‌رود:

• شبکه‌های آب شهری و روستایی، خطوط انتقال و توزیع، مخازن و ایستگاه‌های پمپاژ.
• تأسیسات ساختمان، موتورخانه، چیلر و برج خنک‌کننده (HVAC).
• صنایع فرآیندی با سیالات کم‌خورنده و همراه با ذرات محدود.
• بخش‌های کشاورزی و آبیاری تحت فشار.
• برخی سرویس‌های فاضلابی سبک، بسته به انتخاب صحیح لاینر.

در صورت تماس با سیالات خاص (مواد شیمیایی خورنده یا دماهای غیرمعمول)، پیش از انتخاب، سازگاری لاینر و متریال دیسک بررسی شود.

آموزش نصب گام‌به‌گام شیر پروانه‌ای میراب

نصب صحیح، عملکرد پایدار و آب‌بندی مطمئن را تضمین می‌کند. مراحل زیر را با دقت انجام دهید:

1. بازرسی قبل از نصب: مدل، سایز، PN و نوع لاینر را با مدارک پروژه تطبیق دهید. مسیر لوله از براده، شن و رسوب پاک باشد.
2. بررسی فلنج‌ها: سطوح آب‌بندی تمیز و بدون تابیدگی؛ واشر بین‌فلنجی معمولاً نیاز نیست چون لاینر نقش آب‌بندی را بر عهده دارد (بسته به مدل).
3. وضعیت دیسک: هنگام جاگذاری بین فلنج‌ها، دیسک را حدود ۱۰–۱۵ درجه باز بگذارید تا به لاینر آسیب نرسد.
4. هم‌راستاسازی: شیر را دقیقاً در مرکز بین دو فلنج قرار دهید. پیچ‌ها را ضربدری و مرحله‌ای ببندید.
5. گشتاور بستن پیچ‌ها: مطابق دستورالعمل سازنده و کلاس فلنج‌ها عمل کنید؛ از سفت‌کردن ناهمگون بپرهیزید.
6. بررسی کورس حرکت: پس از محکم‌شدن، چند بار شیر را کامل باز و بسته کنید تا گیر نکردن دیسک و سلامت آب‌بندی اطمینان حاصل شود.
7. جهت‌گیری عملگر: فلکه یا اهرم در جهت دسترسی آسان اپراتور باشد؛ در مدل‌های گیربکسی فضای آزاد برای چرخش فلکه در نظر بگیرید.
8. آب‌بندی محور: در صورت نیاز، پکینگ یا اورینگ محور مطابق راهنما تنظیم یا تعویض شود.
9. آزمایش فشار سرد: سیستم را به‌تدریج تحت فشار قرار دهید و نشتی‌ها را کنترل کنید.

هشدار ایمنی: هرگز شیر پروانه‌ای را در حالت نیمه‌باز برای ایزوله‌کردن کامل تجهیزات به حساب نیاورید. برای ایزولاسیون کامل، به طراحی ایمن سیستم و شیر مناسب کارکرد توجه کنید.

نگهداری، سرویس و عیب‌یابی

روتین نگهداری

• عملکرد ماهانه: یک‌بار باز و بسته‌شدن کامل برای جلوگیری از چسبندگی.
• بازرسی فصلی: کنترل نشتی از لاینر و آب‌بند محور؛ بررسی پیچ‌ها و عملکرد گیربکس.
• تمیزکاری: جلوگیری از رسوب‌گذاری روی دیسک، به‌ویژه در خطوطی که سیال حاوی ذرات است.

تعویض لاینر

نشانه‌های نیاز به تعویض: افت آب‌بندی، ترک‌های ریز، سخت‌شدن لاستیک یا نشتی در فشارهای عادی. با توجه به طراحی تعویض‌پذیر، فرآیند جایگزینی سریع و اقتصادی است.

عیب‌یابی سریع

• نشتی در حالت بسته: آسیب دیدن لاینر، ذرات گیرکرده روی نشیمن یا تابیدگی فلنج‌ها.
• سختی در حرکت: خشکی گیربکس، هم‌محوری نامناسب، یا فشار معکوس غیرمنتظره.
• سایش غیرعادی دیسک: وجود ذرات ساینده در سیال، نیاز به فیلتر یا اسکرین ورودی.

مقایسه با سایر شیرآلات متداول

در برابر شیر توپی (Ball)

توپی آب‌بندی بسیار عالی و کورس سریع دارد اما معمولاً گران‌تر است. شیر پروانه‌ای برای قطرهای بالا اقتصادی‌تر بوده و تعمیرات ساده‌تری دارد.

در برابر شیر کشویی (Gate)

کشویی برای قطع‌وصل کامل مناسب است اما کورس حرکت کند و بدنه حجیم‌تری دارد. پروانه‌ای جمع‌وجورتر است و هزینه نصب پایین‌تری دارد.

در برابر شیر کروی (Globe)

کروی برای کنترل دقیق دبی مناسب است اما افت فشار بیشتری دارد. پروانه‌ای بین قطع‌وصل و کنترل تقریبی دبی، تعادلی کاربردی ایجاد می‌کند.

راهنمای خرید و نکات انتخاب شیر پروانه‌ای میراب

1. سایز و استاندارد فلنج: اینچ/DN و سازگاری با فلنج‌های موجود را دقیق بررسی کنید.
2. فشار و دما: بین PN10 و PN16 بر اساس فشار طراحی و دمای کارکرد تصمیم بگیرید.
3. جنس لاینر: سازگار با سیال؛ برای آب شرب معمولاً EPDM، برای روغن‌ها NBR.
4. جنس دیسک: استیل با روکش کروم برای ماندگاری و آب‌بندی بهتر.
5. نوع عملگر: دستی برای سایزهای کوچک؛ گیربکسی برای سایزهای متوسط و بزرگ.
6. شرایط نصب: فضای کافی برای عملگر، جهت دسترسی اپراتور، و امکان سرویس.
7. گارانتی و مستندات: برگه‌های فنی، دستورالعمل نصب و تست فشار را دریافت کنید.

سؤالات متداول درباره شیر پروانه‌ای میراب

لاینر داخل شیر پروانه‌ای میراب چیست و چه جنسی دارد؟

لاینر قطعه لاستیکی آب‌بند است که تماس مستقیم با دیسک دارد و از نشتی سیال جلوگیری می‌کند. بسته به سرویس، معمولاً از جنس EPDM یا NBR انتخاب می‌شود تا با سیال سازگار باشد. آیا دیسک شیر از استیل است؟ روکش کروم چه مزیتی دارد؟

بله، دیسک از استنلس استیل ساخته می‌شود و با کروم روکش می‌گردد تا سختی سطحی، مقاومت سایشی و دوام آب‌بندی افزایش یابد. این شیر در چه فشارهایی عرضه می‌شود؟

کلاس‌های فشاری متداول PN10 و PN16 هستند که به‌ترتیب برای حدود ۱۰ و ۱۶ بار فشار کاری طراحی شده‌اند. سایزبندی از ۱ تا ۲۰ اینچ را پوشش می‌دهد؟

بله؛ از ۱ اینچ (DN25) تا ۲۰ اینچ (DN500) با عملگر مناسب (دستی یا گیربکسی) قابل تهیه است. کجاها می‌توان از شیر پروانه‌ای میراب استفاده کرد؟

شبکه‌های آب، تأسیسات ساختمان، HVAC، کشاورزی و برخی فرایندهای سبک. برای سیالات خاص، سازگاری لاینر را حتماً بررسی کنید. روش نصب صحیح چگونه است؟

شیر بین فلنج‌ها قرار می‌گیرد؛ دیسک نیمه‌باز، پیچ‌بندی ضربدری، کنترل هم‌راستایی و تست فشار پس از نصب نکات کلیدی‌اند. جزئیات در بخش نصب توضیح داده شد.

جهت خرید پروانه‌ ای میراب با شماره زیر در ارتباط باشید

021-33468170

0912-2248679

واتساپ: 09354040961

کارشناسان ما آماده پاسخ‌گویی به سوالات شما و ارائه بهترین خدمات هستیم.