فلکه

فلکه : انواع، کاربردها و ویژگی‌های فلکه سوزنی، کشویی و دنده‌ای

فلکه یکی از مهم‌ترین قطعات در سیستم‌های لوله‌کشی و تجهیزات صنعتی است که برای کنترل جریان سیالات و قطع و وصل کردن مسیرهای جریان استفاده می‌شود. فلکه‌ها در انواع مختلفی تولید می‌شوند و بسته به نیاز سیستم، در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، شیمیایی، آب و فاضلاب، صنایع غذایی و بسیاری از صنایع دیگر کاربرد دارند.

در این مقاله به بررسی انواع فلکه سوزنی، کشویی، فلنج‌دار و دنده‌ای از استیل، فولاد و برنج پرداخته می‌شود. همچنین، ویژگی‌ها و کاربردهای این فلکه‌ها در کلاس‌های فشار مختلف به تفصیل توضیح داده خواهد شد.

1. فلکه سوزنی (Needle Valve)

فلکه سوزنی به‌طور خاص برای تنظیم دقیق جریان سیالات استفاده می‌شود. این فلکه‌ها معمولاً در سیستم‌هایی که نیاز به کنترل دقیق و تدریجی جریان دارند، مانند سیستم‌های آزمایشگاهی، پتروشیمی‌ها، صنایع شیمیایی و تجهیزات اندازه‌گیری، کاربرد دارند. طراحی خاص سوزنی این فلکه‌ها باعث می‌شود که جریان به طور دقیق و با کمترین نوسان تنظیم شود.

ویژگی‌ها:

• طراحی دقیق و حساس برای تنظیم جریان.
• مناسب برای سیستم‌های آزمایشگاهی و صنایع شیمیایی.
• مقاوم در برابر فشار بالا و دمای زیاد.
• موجود در کلاس‌های فشار 150، 300، 600.
• ساخته‌شده از استیل، فولاد و برنج برای مقاومت بالا در برابر خوردگی.

2. فلکه کشویی (Gate Valve)

فلکه کشویی یکی از رایج‌ترین انواع فلکه‌ها است که برای قطع و وصل کردن جریان به کار می‌رود. این فلکه‌ها به‌طور عمده در سیستم‌هایی که نیاز به قطع و وصل سریع جریان دارند، مانند سیستم‌های آبرسانی، گازرسانی و صنایع نفت و گاز، استفاده می‌شوند. این فلکه‌ها معمولاً دارای دروازه‌ای هستند که برای قطع جریان از آن استفاده می‌شود. فلکه کشویی معمولاً در پایین‌ترین یا بالاترین حالت خود نصب می‌شود و جریان را به‌طور کامل می‌بندد.

ویژگی‌ها:

• برای قطع و وصل کامل جریان مناسب است.
• فشار پایین و متوسط را به راحتی کنترل می‌کند.
• مقاوم در برابر فشارهای بالا و شوک‌های حرارتی.
• در کلاس‌های فشار 150، 300، 600 به بازار عرضه می‌شود.
• از جنس‌های استیل، فولاد و برنج.

3. فلکه فلنج‌دار (Flanged Valve)

فلکه فلنج‌دار به‌طور ویژه برای اتصال به سیستم‌های لوله‌کشی با فلنج طراحی شده است. این فلکه‌ها در انواع مختلف سوزنی، کشویی، توپی و کروی موجود هستند و برای اتصال آسان به لوله‌ها و ایجاد درزهای مقاوم در برابر فشار استفاده می‌شوند. فلکه‌های فلنج‌دار معمولاً در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، آب و فاضلاب و سیستم‌های شیمیایی به کار می‌روند.

ویژگی‌ها:

• اتصال فلنج‌دار برای نصب ساده‌تر.
• مناسب برای سیستم‌های فشار بالا و محیط‌های خشن.
• موجود در کلاس‌های فشار 150، 300، 600.
• ساخته‌شده از استیل، فولاد و برنج برای مقاومت بالا.

4. فلکه دنده‌ای (Threaded Valve)

فلکه دنده‌ای برای اتصال لوله‌ها و شیرآلات با استفاده از رزوه‌ها طراحی شده است. این فلکه‌ها معمولاً در سیستم‌هایی که نیاز به اتصال بدون جوشکاری دارند، مانند سیستم‌های خانگی، مخابرات و سیستم‌های شیمیایی استفاده می‌شوند. فلکه دنده‌ای به دلیل نصب سریع و آسان، در پروژه‌هایی که نصب سریع اهمیت دارد، پرکاربرد است.

ویژگی‌ها:

• نصب سریع و آسان به‌وسیله رزوه.
• مناسب برای اتصالات موقت یا سیستم‌های کوچک.
• مقاوم در برابر فشار پایین و متوسط.
• موجود در کلاس‌های فشار 150، 300.

5. فلکه استیل (Steel Valve)

فلکه استیل از استیل ضدزنگ ساخته شده و برای سیستم‌های لوله‌کشی با شرایط محیطی سخت و دما و فشار بالا مناسب است. این فلکه‌ها در صنایع شیمیایی، نفت و گاز، پتروشیمی و سیستم‌های گازرسانی کاربرد دارند. فلکه‌های استیل به دلیل ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر خوردگی و طول عمر بالا، به انتخابی محبوب در صنایع حساس تبدیل شده‌اند.

ویژگی‌ها:

• مقاوم در برابر خوردگی و آسیب‌های محیطی.
• مناسب برای صنایع حساس مانند پتروشیمی و نفت و گاز.
• مقاوم در برابر دمای بالا و فشارهای زیاد.
• موجود در کلاس‌های فشار 150، 300، 600.

6. فلکه فولاد (Steel Valve)

فلکه فولادی به دلیل استحکام و دوام بالا در برابر فشار و دما، در سیستم‌های صنعتی سنگین کاربرد فراوانی دارد. این فلکه‌ها معمولاً در صنایع ساخت‌وساز، آب و فاضلاب و پتروشیمی استفاده می‌شوند. فلکه فولادی برای سیستم‌هایی که به قدرت تحمل فشار بالا نیاز دارند، گزینه مناسبی است.

ویژگی‌ها:

• مقاوم در برابر تنش‌ها و فشارهای بالا.
• مناسب برای سیستم‌های صنعتی سنگین.
• استفاده در صنایع شیمیایی، آب و فاضلاب.
• قابل ارائه در کلاس‌های فشار 150، 300 و 600.

7. فلکه برنجی (Brass Valve)

فلکه برنجی به دلیل مقاومت در برابر خوردگی و نصب آسان در سیستم‌های خانگی و سبک بیشتر استفاده می‌شود. این فلکه‌ها بیشتر در سیستم‌های آب و فاضلاب، سیستم‌های حرارتی و تجهیزات ساختمانی کاربرد دارند. فلکه‌های برنجی به‌طور معمول برای فشارهای پایین و اتصال ساده مناسب هستند.

ویژگی‌ها:

• مناسب برای اتصالات سبک و خانگی.
• مقاوم در برابر خوردگی و سایش.
• معمولاً در کلاس فشار 150 تولید می‌شوند.
• استفاده در آب و فاضلاب، سیستم‌های حرارتی و ساختمان‌ها.

کلاس‌های فشار فلکه‌ها

فلکه‌ها بر اساس کلاس‌های فشار به دسته‌های مختلف تقسیم می‌شوند که هرکدام برای کاربرد خاصی طراحی شده‌اند. کلاس‌های فشار رایج برای فلکه‌ها عبارتند از:

• کلاس 150: مناسب برای فشارهای پایین و سیستم‌هایی با دمای متعادل.
• کلاس 300: برای فشارهای متوسط و سیستم‌های صنعتی.
• کلاس 600: برای فشارهای بالا و سیستم‌هایی که نیاز به مقاومت در برابر دمای شدید دارند.

نتیجه‌گیری

فلکه‌ها بخش اساسی سیستم‌های لوله‌کشی و صنعتی هستند و برای کنترل جریان سیالات به کار می‌روند. انواع مختلف فلکه‌ها از جمله فلکه سوزنی، کشویی، فلنج‌دار، دنده‌ای، استیل، فولاد و برنجی در کلاس‌های فشار مختلف مانند 150، 300 و 600 تولید می‌شوند. انتخاب نوع فلکه بستگی به نیاز سیستم و شرایط محیطی دارد. برای سیستم‌هایی با فشار و دمای بالا، فلکه استیل و فولاد گزینه‌های مناسبی هستند، در حالی که برای سیستم‌های خانگی و سبک، فلکه برنجی و فلکه دنده‌ای بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.