فلنج و کاربردهای آنها
فلنج یکی از اجزای اصلی در سیستمهای لولهکشی صنعتی هستند که برای اتصال لولهها، تجهیزات و شیرآلات به یکدیگر استفاده میشوند. این قطعات فلزی با طراحی خاص، امکان اتصال محکم و ایمن را در سیستمهای مختلف فراهم میکنند. بسته به نیاز کاربردی و شرایط محیطی، انواع مختلفی از فلنجها وجود دارند که هر کدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. در این مقاله به معرفی انواع فلنجها از جمله فلنج گلودار، اسلیپن، تخت، رینگی، ساکت ولو، اورفیس دار، دندهای و کور، و کلاسهای فشار 150، 300 و 600 پرداخته میشود.
1. گلودار (Weld Neck Flange)
فلنج گلودار یکی از پرکاربردترین نوع فلنجها است که در سیستمهایی با فشار بالا و دماهای زیاد استفاده میشود. این فلنج دارای یک گردن (نک) است که به لوله جوش میشود. طراحی گلودار به این شکل است که استحکام بالاتری در برابر فشارهای زیاد دارد و مقاومت بسیار خوبی در برابر خستگی و سایش نشان میدهد. فلنج گلودار معمولاً در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی استفاده میشود.
ویژگیها:
- مناسب برای فشارهای بالا.
- مقاومت بالا در برابر سایش و فشار.
- اتصال محکم به لولهها و تجهیزات.
- معمولاً در کلاسهای فشار 150، 300 و 600 موجود است.
2. اسلیپن (Slip On Flange)
فلنج اسلیپن بهگونهای طراحی شده که لوله به داخل فلنج میلغزد و سپس جوش داده میشود. این فلنج برای سیستمهایی که به راحتی نیاز به نصب و راهاندازی دارند، مناسب است. فلنج اسلیپن بهویژه برای سیستمهای با فشار متوسط و پایین کاربرد دارد.
ویژگیها:
- نصب ساده و سریع.
- مناسب برای فشارهای متوسط.
- مناسب برای کلاسهای فشار 150 و 300.
- در لولهکشیهای آب، فاضلاب و گاز استفاده میشود.
3. تخت (Flat Flange)
فلنج تخت بهطور معمول بهعنوان یک قطعه صاف برای اتصال لولهها و تجهیزات استفاده میشود. این فلنجها برای استفاده در سیستمهایی با فشار پایین و دماهای متعادل مناسب هستند. آنها معمولاً از جنس فولاد کربن یا استیل ضدزنگ ساخته میشوند و در صنایع غذایی، آب و فاضلاب و صنایع شیمیایی کاربرد دارند.
ویژگیها:
- طراحی ساده و کم هزینه.
- مناسب برای فشارهای پایین.
- نصب آسان و سریع.
- بیشتر در کلاسهای فشار 150 کاربرد دارد.
4. رینگی (Ring Joint Flange)
فلنج رینگی از یک سطح نشیمنگاه رینگی برخوردار است که برای استفاده با واشرهای رینگی طراحی شده است. این نوع فلنج در کاربردهایی که نیاز به مقاومت بیشتر در برابر فشار و نشتی دارند، مناسب است. فلنجهای رینگی معمولاً در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی استفاده میشوند.
ویژگیها:
- مقاومت بسیار بالا در برابر فشار و دما.
- مناسب برای استفاده در صنایع سنگین.
- طراحی برای جلوگیری از نشتی.
- معمولاً در کلاسهای فشار 300 و 600 استفاده میشود.
5. ساکت ولو (Socket Weld Flange)
فلنج ساکت ولو دارای یک سوراخ است که به لوله وارد میشود و سپس جوش داده میشود. این فلنجها برای سیستمهایی با فشار بالا و با کاربردهایی که نیاز به جوشکاری دارند، بسیار مناسب هستند. فلنجهای ساکت ولو معمولاً در سیستمهایی با فشار بالا و دماهای شدید به کار میروند.
ویژگیها:
- مناسب برای فشارهای بالا.
- مقاوم در برابر فشارهای شیمیایی و مکانیکی.
- استفاده در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی.
6. اورفیس دار (Orifice Flange)
فلنج اورفیس دار معمولاً برای نصب دستگاههای اندازهگیری جریان مانند فلومترها و دبی سنجها استفاده میشود. این نوع فلنجها با داشتن دریچههای مخصوص برای نصب سنسورها و تجهیزات اندازهگیری جریان، در صنایع مختلف کاربرد دارند.
ویژگیها:
- مناسب برای نصب دستگاههای اندازهگیری جریان.
- مقاوم در برابر فشار و دماهای بالا.
- کاربرد در صنایع اندازهگیری.
7. دندهای (Threaded Flange)
فلنج دندهای دارای یک رزوه داخلی است که بهطور مستقیم به لولههای رزوهدار متصل میشود. این نوع فلنج برای سیستمهایی که نیاز به نصب بدون جوش دارند، مناسب است. فلنج دندهای معمولاً در سیستمهایی با فشار پایین و شرایط شیمیایی خاص استفاده میشود.
ویژگیها:
- نصب بدون نیاز به جوشکاری.
- مناسب برای فشارهای پایین.
- طراحی برای سیستمهای شیمیایی و موقت.
8. فلنج کور (Blind Flange)
فلنج کور برای مسدود کردن انتهای خطوط لولهکشی استفاده میشود. این فلنجها هیچ سوراخی ندارند و برای پایان خطوط لولهکشی یا زمانی که نیاز به انسداد موقت باشد، کاربرد دارند.
ویژگیها:
- مسدود کردن خطوط لوله.
- مناسب برای سیستمهای با فشار بالا و پایین.
- مقاوم در برابر دمای بالا و فشار زیاد.
کلاسهای فشار فلنجها
فلنجها بر اساس کلاس فشار تقسیمبندی میشوند که نشاندهنده تحمل فشار آنها است. برخی از این کلاسها عبارتند از:
- کلاس 150: مناسب برای فشارهای پایین و دمای متعادل.
- کلاس 300: برای استفاده در فشارهای متوسط و دماهای مختلف.
- کلاس 600: مناسب برای فشارهای بالا و سیستمهای صنعتی سنگین.
نتیجهگیری
فلنجها از اجزای ضروری در سیستمهای لولهکشی و صنعتی هستند و انتخاب مناسب نوع فلنج بستگی به فشار، دما، نوع سیال و شرایط خاص سیستم دارد. انواع فلنج گلودار، اسلیپن، تخت، رینگی، ساکت ولو، اورفیس دار، دندهای و کور بهطور گستردهای در صنایع مختلف مانند نفت و گاز، پتروشیمی، صنایع شیمیایی، آب و فاضلاب و صنایع غذایی کاربرد دارند. همچنین، انتخاب فلنج مناسب بر اساس کلاسهای فشار 150، 300 و 600 میتواند به بهبود عملکرد و ایمنی سیستمهای لولهکشی کمک کند.
